Pamięć i tożsamość

 

 Po dwutygodniowych morderczych bojach 21 Dywizja Piechoty Górskiej dowodzona przez gen. bryg. Józefa Kustronia znalazła się na ziemi lubaczowskiej. W dniach 15-16 września 1939 roku stoczyła na niej ostatni bój, który historiografia niemiecka i polska nazywa „Bitwą pod Oleszycami”. Zginął w niej gen. Józef Kustroń.

 Uroczystości w 80. rocznicę Bitwy pod Oleszycami odbyły się w dniach 14-17 września 2019 r., organizowane były przez trzy gminy: Cieszanów, Stary Dzików, Oleszyce oraz trzy parafie w Dachnowie, Starym Dzikowie i Oleszycach. Po raz pierwszy  do obchodów rocznicowych włączył się Cieszanów organizując w sobotę 14 września piknik historyczno-militarny oraz rekonstrukcję boju pod Dachnowem. W niedzielę w kościele pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Dachnowie Mszę św. w intencji obrońców Ojczyzny sprawował kapelan Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej, a w miejscowej Szkole Podstawowej  były okolicznościowe wystąpienia. Przypomniano historię pułku Korpusu Ochrony Pogranicza dowodzonego przez ppłk. Wojciecha Wójcika, który walczył z niemieckim pułkiem już od wczesnych godzin porannych 15 września 1939 r. pod Dachnowem i Futorami. Przy tablicy pamiątkowej złożono kwiaty, a młodzież szkolna wykonała część artystyczną.

    W poniedziałek 16 września  organizatorem uroczystości religijno-patriotycznej był Stary Dzików. Na placu szkolnym uformował się pochód, który prowadzony przez poczty sztandarowe, przybył do kościoła pw. Trójcy Przenajświętszej na Eucharystię. Celebrował ją proboszcz ks. Rafał Mokrzyński w asyście proboszcza z parafii Cewków ks. Grzegorza Stankiewicza i wikariusza ks. Rafała Łukiewiczai. Po Mszy św. młodzież zaprezentowała montaż słowno-muzyczny. Następnie wszyscy udali się na cmentarz, by przy pomniku „Poległym Żołnierzom 1939” złożyć wiązanki kwiatów. Nim to uczyniono głos zabrał wójt gminy Stary Dzików Tomasz Jabłoński, który powiedział m. in.:. Apel Pamięci przeprowadzili harcerze. Warto zauważyć, że w tej lekcji patriotyzmu wzięła udział wszystka młodzież z szkoły w Starym Dzikowie i Cewkowie, a kwiaty przy pomniku – oprócz dorosłych – składali uczniowie poszczególnych klas.

Uroczystość parafialno-gminna w Oleszycach tradycyjnie odbyła się przy pomniku gen. Józefa Kustronia  na Horaju, gdzie 21 DPG miała we wrześniu 1939 r. sztab dowodzenia. Po wejściu na teren uroczystości 11 pocztów sztandarowych, kompanii honorowej, odegraniu przez orkiestrę dętą Towarzystwa Muzycznego w Lubaczowie pod batutą Piotra Tabaczka hymnu państwowego, powitaniu gości przez burmistrz Oleszyc Andrzeja Gryniewicza, rozpoczęła się Msza św. polowa sprawowana przez proboszcza i dziekana ks. kan. Józefa Dudka w asyście ks. Mariusza Pastuszaka z Katolickiego Radia Zamość

    Po mszy burmistrz Oleszyc Andrzej Gryniewicz mówił o świadomym i dojrzałym patriotyzmie, konieczności poznawania historii i dziedzictwa. z. Poseł na Sejm RP Piotr Babinetz pogratulował władzom samorządowym kontynuowania pamięci o 21 DPG i jej dowódcy gen. Kustronia. Przypomniał niektóre fakty z jego życiorysu. Starosta lubaczowski Zenon Swatek podziękował burmistrzom i wójtom oraz Nadleśnictwom za opiekę nad miejscami pamięci narodowej. Ppor. Bartosz Przytuła i kompania honorowa 1 Batalionu Strzelców Podhalańskich im. gen. bryg. Józefa Kustronia w Rzeszowie przeprowadzili Apel Poległych i Pamięci.. Kompania oddała salwę honorową. Gości gościnnie przyjęła Szkoła Podstawowa w Starych Oleszycach, która od 2002 roku nosi imię gen. Józefa Kustronia.

Adam Łazar